PostgreSQL Nedir?

Sadece Bir Veritabanı Değil, Bir Altyapı

PostgreSQL (kısaca Postgres), açık kaynak, yüksek güvenilirlikli ve kurumsal seviyede kullanılan bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir.

Ama PostgreSQL’i “sadece tablo tutan bir veritabanı” olarak düşünmek eksik olur.

PostgreSQL;
veri bütünlüğü,
yüksek eşzamanlılık,
karmaşık sorgular,
büyük veri hacimleri
için tasarlanmış bir altyapıdır.

PostgreSQL Neden Bu Kadar Güçlü?

Birçok sistemde PostgreSQL tercih edilmesinin temel sebepleri şunlardır:

ACID uyumluluğu (veri güvenliği)
MVCC sayesinde yüksek performans
Gelişmiş indeksleme
JSON / JSONB desteği
Extensible (genişletilebilir) mimari

Bunları tek tek, sözlü şekilde açalım.

ACID Nedir? PostgreSQL Bunu Nasıl Sağlar?

ACID, veritabanlarının olmazsa olmazıdır:

Atomicity → Ya hep ya hiç
Consistency → Kurallar asla bozulmaz
Isolation → İşlemler birbirini bozmaz
Durability → Commit edilen veri kaybolmaz

PostgreSQL, her transaction’ı Write-Ahead Logging (WAL) ile diske yazar.

Yani elektrik kesilse bile:
“Ben bu veriyi yazmıştım” diyebilir.

Basit bir örnek

BEGIN;

UPDATE accounts 
SET balance = balance - 1000 
WHERE id = 1;

UPDATE accounts 
SET balance = balance + 1000 
WHERE id = 2;

COMMIT;

Eğer ortada bir hata olursa:

ROLLBACK;

➡️ Para asla yarım taşınmaz.

MVCC: PostgreSQL Neden Kilitlenmez?

Çoğu kişi PostgreSQL’i sevdikten sonra şunu söyler:

“Aynı anda yüzlerce kişi sorgu atıyor ama sistem kilitlenmiyor.”

Bunun sebebi MVCC (Multi-Version Concurrency Control).

Mantık şu:

Okuma işlemleri yazma işlemlerini beklemez
Her transaction, verinin kendi versiyonunu görür

Yani:

Sen eski veriyi okurken

Başkası yeni veriyi yazabilir

Bu da yüksek trafikli sistemlerde PostgreSQL’i çok güçlü yapar.

PostgreSQL’de İndeksleme: Gerçek Performans Burada

İndeks yoksa:

PostgreSQL tüm tabloyu satır satır gezer.

İndeks varsa:

Aradığını direkt bulur.

En yaygın indeks türleri

1️⃣ B-Tree (varsayılan)

CREATE INDEX idx_users_email
ON users(email);

=
<, >
BETWEEN

için idealdir.

2️⃣ GIN (özellikle JSONB için)

CREATE INDEX idx_users_meta
ON users
USING GIN (metadata);

JSON içinde arama yapıyorsan olmazsa olmaz.

3️⃣ Partial Index (çok az bilinir ama çok güçlü)

CREATE INDEX idx_active_users
ON users(email)
WHERE is_active = true;

Sadece aktif kullanıcılar için indeks oluşturur.
Daha az disk, daha hızlı sorgu.

JSON ve JSONB: PostgreSQL’i Modern Yapan Şey

PostgreSQL, JSON’u sadece saklamaz.
İçinde sorgu da yapar.

SELECT *
FROM users
WHERE profile->>'city' = 'Ankara';

JSONB kullanırsan:

Binary format
Daha hızlı arama
GIN indeks desteği

Bu yüzden:

PostgreSQL = SQL + NoSQL hibriti gibi çalışır.

Function & Trigger: İş Kuralları Veritabanında

PostgreSQL’de iş mantığını sadece backend’e yazmak zorunda değilsin.

Örnek: otomatik updated_at

CREATE OR REPLACE FUNCTION update_timestamp()
RETURNS TRIGGER AS $$
BEGIN
  NEW.updated_at = now();
  RETURN NEW;
END;
$$ LANGUAGE plpgsql;

CREATE TRIGGER trg_update_timestamp
BEFORE UPDATE ON users
FOR EACH ROW
EXECUTE FUNCTION update_timestamp();

Artık backend unuttuysa bile
veritabanı seni kurtarır.

PostgreSQL Nerelerde Kullanılır?

Gerçek dünyadan örnekler:

Finans uygulamaları
Bankacılık sistemleri
Sağlık verileri
ERP / CRM sistemleri
SaaS ürünleri
Büyük ölçekli API backend’leri

Sebep net:

Veri kaybına tahammülü olmayan sistemler

PostgreSQL vs Diğerleri (Kısa ve Net)

MySQL → Basit işler, hızlı başlangıç
PostgreSQL → Karmaşık işler, uzun vadeli sistemler
MongoDB → Şema esnekliği, ama transaction sınırlı

Kurumsal bir projede:
“İşler büyüyebilir” diyorsan
PostgreSQL güvenli limandır.

Sonuç: PostgreSQL’i Ne Zaman Seçmeliyim?

Şu sorulardan biri bile “evet” ise:

Veri kritik mi?
Trafik artacak mı?
Karmaşık raporlar olacak mı?
JSON + SQL birlikte mi kullanılacak?
Uzun vadeli bir ürün mü?

➡️ PostgreSQL doğru seçimdir.

Kaynakça:

https://seeklogo.com/vector-logo/320016/postgresql